Japanse esdoorn

De Japanse esdoorn bonsai is de boom voor iedereen die van de seizoenen houdt: teer groen in de lente, een dicht bladerdak in de zomer en in de herfst een vuurwerk van geel, oranje en rood. Eerst het belangrijkste: de Japanse esdoorn is een boom voor buiten. Hij heeft de wisseling van de seizoenen en een echte winterrust nodig. Als je dat weet, is hij een dankbare metgezel.

De juiste standplaats

Zet je Japanse esdoorn het hele jaar buiten, bijvoorbeeld op het balkon, het terras of in de tuin.

• Halfschaduw is ideaal: ochtendzon is prima, de felle middagzon in de zomer niet. De dunne bladeren verbranden anders snel en krijgen bruine, droge randen.
• Uit de wind: droge wind onttrekt water aan de bladeren. Ook dat geeft bruine bladranden. Een hoekje met wat beschutting van een muur of heg is perfect.
• Niet te donker: in diepe schaduw groeit hij zwak en blijft de herfstkleur flets.

Vuistregel: in de lente mag hij meer zon krijgen, vanaf hartje zomer bescherm je hem rond het middaguur.

Water geven en bemesten

Een Japanse esdoorn in een ondiepe bonsaischaal droogt snel uit. Hij houdt van gelijkmatig vochtig, maar nooit nat.

• Voel in de zomer elke dag met je vinger of de bovenste laag aarde droog wordt. Op hete dagen kan twee keer water geven nodig zijn.
• Laat de aarde nooit helemaal uitdrogen. Droogtestress zie je meteen aan verbrande bladeren.
• Voorkom wateroverlast: de schaal heeft afvoergaten nodig en de aarde moet luchtig en goed doorlatend zijn.
• In de winter, zonder blad, heeft hij veel minder water nodig. Helemaal uitdrogen mag de wortelkluit dan ook niet.

Hoe je het juiste moment herkent, lees je in onze gids Bonsai water geven.

Bemesten doe je in het groeiseizoen, van het voorjaar tot in de vroege herfst. Neem liever een milde mest en niet te veel stikstof, anders worden bladeren en scheuten onnodig groot. Vanaf de herfst stop je, zodat de boom zich op de winter kan voorbereiden.

Snoeien: de juiste timing

Bij het snoeien van een Japanse esdoorn draait het vooral om het moment.

• Scheuten in de lente terugknippen: als de nieuwe scheuten groeien, knip je ze terug tot één à twee bladparen. Zo blijft de boom compact en vertakt hij fijner.
• Dikkere takken na de bladval: grotere snoeiwonden maak je het best in de late herfst of vroege winter, als de bladeren gevallen zijn. Dan zie je de takken goed.
• Niet in de late winter en het vroege voorjaar: esdoorns “bloeden” in die periode sterk. Dat betekent dat er veel sap uit verse snoeiwonden komt. Dat verzwakt de boom onnodig.
• Bij grotere snoeiwonden helpt wondafsluitmiddel, een pasta die de wond afdekt.

Voor nette sneden is in het begin een goede, scherpe schaar genoeg. Welk gereedschap je echt nodig hebt, laat onze gids Gereedschap voor beginners zien.

Draadvormen, dus takken met draad in vorm buigen, gaat het best zonder blad in de winter of in de late lente, als de nieuwe bladeren stevig zijn geworden. De schors is dun: controleer vaak en haal de draad weg zodra hij begint in te groeien.

Verpotten en overwinteren

Een jonge Japanse esdoorn verpot je ongeveer om de twee jaar, oudere bomen minder vaak. Het beste moment is het vroege voorjaar, als de knoppen net beginnen te zwellen. Neem luchtige, goed doorlatende bonsaigrond.

Overwinteren: de Japanse esdoorn is winterhard en heeft de kou nodig als rustpauze. In de winter hoort hij dus niet in een warme kamer. De wortels in de kleine schaal zijn wel gevoeliger dan in de tuingrond. Bij strenge, langdurige vorst zet je hem beschut neer, bijvoorbeeld tegen een huismuur, in een onverwarmde schuur of in een koude bak. Vergeet niet water te geven als de aarde droog wordt.

Welke Japanse esdoorn past bij jou?

Bij het kopen zie je ook fijnbladige esdoorns met heel fijne, diep ingesneden bladeren (Dissectum-cultivars). Ze zijn prachtig, maar groeien meestal hangend en zijn vaak geënt, dus op een andere onderstam gezet. Als bonsai zijn ze moeilijker te vormen. Voor je eerste boom kies je beter een Japanse esdoorn met gewone, handvormige bladeren en een rechtopgaande groei. Let ook op gezonde knoppen en een stevige stam. Meer tips vind je bij Bonsai kopen.

Veelvoorkomende problemen

• Bruine, droge bladranden: bijna altijd te veel zon, wind of te weinig water. Zet hem schaduwrijker en geef regelmatiger water.
• Bladluis in de lente: zit graag op de jonge scheuten. Afspoelen of een geschikt middel gebruiken.
• Bladeren vallen in de herfst: heel normaal. De Japanse esdoorn verliest in de winter zijn blad.

In Japan

In Japan heet de Japanse esdoorn イロハモミジ (Iroha-momiji), vaak gewoon 紅葉 (momiji). Het woord “momiji” komt van een oud werkwoord voor het verkleuren van de bladeren in de herfst. Dezelfde tekens worden ook als “kōyō” gelezen en betekenen dan heel algemeen herfstblad. De naam “Iroha” zou ontstaan zijn doordat men de puntige bladlobben aftelde met de eerste lettergrepen van het oude Japanse lettergrepengedicht: i, ro, ha, ni, ho, he, to. Een ander woord voor esdoorn is 楓 (kaede), dat men terugvoert op “kaeru-de”, “kikkerhand”, omdat het blad aan een kikkerhand doet denken.

In de herfst trekken veel mensen erop uit voor 紅葉狩り (momijigari), letterlijk “herfstbladjacht”. Er wordt natuurlijk niet gejaagd: het gaat om het bekijken van de kleurige bladeren. Het gebruik geldt als heel oud en zou bij de adel in de Heian-periode zijn begonnen. Waarom men van “jacht” spreekt, is niet helemaal duidelijk. Een van de verhalen is dat edelen de wandeling de bergen in als een jachtuitje zagen. Pas later werd het herfstuitje een plezier voor iedereen.

Een Japanse esdoorn bonsai haalt dit stukje Japanse herfst zo naar je balkon. Wanneer in het jaar wat te doen is, zie je in onze Bonsaikalender.