Bonsaidokter
Bonsai gele bladeren: oorzaken herkennen en goed handelen
Hoe je het herkent
Enkele of veel bladeren van je bonsai worden lichtgroen tot geel en vallen vaak af. Soms gaat het alleen om de oude bladeren binnenin, soms om de jonge aan de toppen.
Mogelijke oorzaken
Heeft je bonsai gele bladeren, dan is dat geen probleem op zich, maar een signaal. Je boom vertelt je daarmee: er klopt nu iets niet. Om de juiste oorzaak te vinden, kijk je naar drie dingen: welke bladeren zijn geel (oude onderaan en binnenin of jonge aan de toppen)? Hoe voelt de aarde aan? En wat is er de afgelopen weken veranderd?
1. Te veel water en wortelrot
Dit is bij bonsai de meest voorkomende oorzaak. Staat de aarde steeds nat, dan krijgen de wortels geen lucht meer en beginnen ze te rotten. Zieke wortels kunnen geen water en voedingsstoffen meer opnemen, dus worden de bladeren geel.
- Aarde is voortdurend vochtig en ruikt vaak muf
- Het geel begint meestal onderaan en binnenin, bladeren zijn eerder slap
- Er staat water in de onderschotel
2. Te weinig water
Klinkt tegenstrijdig, maar ziet er vergelijkbaar uit. Is de wortelkluit een keer helemaal uitgedroogd, dan offert de boom bladeren op om te overleven.
- Aarde is kurkdroog en laat los van de rand van de pot
- Bladeren worden geel en dan snel droog en knisperig
3. Te weinig licht
Een bonsai heeft veel meer licht nodig dan er in een kamer meestal is. Is het te donker, dan kan de boom niet alle bladeren van energie voorzien en laat hij de binnenste, beschaduwde bladeren vallen. Typisch in de winter en op plekken ver van het raam.
4. Voedingstekort (chlorose)
Chlorose betekent gewoon: het blad verliest zijn groen. Een trucje om het verschil te zien:
- Geel tussen groene bladnerven bij jonge bladeren → meestal ijzergebrek. Vaak is er genoeg ijzer, maar kan de boom er niet bij, omdat de aarde te kalkrijk is. Dat gebeurt vooral bij azalea's, die zure grond nodig hebben en niet van kalkrijk kraanwater houden.
- Gelijkmatig bleek geel bij oudere bladeren → vaak ontbreken er in het algemeen voedingsstoffen, bijvoorbeeld omdat er al lang niet is bemest.
5. Heel normaal: herfst en oude bladeren
Niet elk geel blad is een alarmsignaal. Bladverliezende bomen zoals de Japanse esdoorn verkleuren in de herfst en laten hun bladeren vallen. Ook groenblijvende bomen vervangen af en toe enkele oude bladeren. Zolang de scheuttoppen fris en groen zijn, is alles in orde.
6. Plagen
Spint, schildluis of wolluis zuigen aan de bladeren. De bladeren zijn dan eerder fijn gespikkeld of plakkerig, vaak met piepkleine beestjes of spinsel aan de onderkant. Meer daarover bij spint.
7. Plotselinge verhuizing
Vooral de ficus reageert gevoelig als licht en temperatuur plotseling veranderen, bijvoorbeeld na het kopen, de verhuizing naar het winterverblijf of zelfs al na het draaien van de pot. Dan worden er in korte tijd veel bladeren geel en vallen ze af. Dat is stress, maar meestal geen doodvonnis. Ook een Chinese iep laat na een verhuizing vaak een tijdje bladeren vallen.
Wat je kunt doen
Stap voor stap
- Aarde controleren. Steek een vinger ongeveer 2 cm diep in de aarde. Nat? Geef dan voorlopig geen water. Droog? Geef grondig water tot er onderaan water uitloopt. Hoe je goed water geeft, staat in onze gids Bonsai water geven.
- Onderschotel leegmaken. De boom mag nooit in het water staan.
- Bij vermoeden van rot de wortels bekijken. Til de boom voorzichtig uit de pot. Gezonde wortels zijn licht en stevig, rotte wortels zijn donker, papperig en ruiken. Gaat het maar om een paar wortels, laat de aarde dan opdrogen en geef daarna zuiniger water.
- Licht verbeteren. Zet de boom zo dicht mogelijk bij een licht raam. Buitenbomen horen in de zomer buiten. Tips voor binnen vind je bij Binnenbonsai.
- Onderkant van de bladeren bekijken. Houd een wit vel papier onder een twijg en tik erop. Kruipen er piepkleine puntjes rond, dan heb je plagen.
- Pas bemesten als de boom gezond is. Klopt al het andere en blijven de bladeren bleek, bemest dan in het groeiseizoen regelmatig met bonsaimest. Let bij azalea's op kalkarm water (bijv. regenwater) en geschikte zure grond.
- Geduld hebben. Heeft de boom een goede plek, laat hem daar dan staan. Geef de boom een paar weken de tijd en houd de scheuttoppen in de gaten.
Wat je NIET moet doen
- Niet uit bezorgdheid meer water geven. Dat is de meest gemaakte fout en maakt wortelrot erger.
- Niet flink bemesten. Een zieke boom met kapotte wortels kan mest niet verwerken, dat schaadt nog meer.
- Niet steeds verplaatsen. Elke verhuizing betekent nieuwe stress.
- Niet in paniek verpotten of snoeien. Dat verzwakt de boom nog verder.
Wanneer naar een bonsaikwekerij?
Ga met de boom (of foto's) naar een gespecialiseerde kwekerij als
- bijna alle bladeren binnen een paar dagen geel worden,
- de wortels op grote schaal papperig zijn of de aarde rottend ruikt,
- er ondanks betere verzorging na 3–4 weken niets verbetert.
Leeft hij nog? Kras heel voorzichtig een stukje schors van een dun twijgje. Is het daaronder groen, dan leeft de twijg. Meer basiskennis vind je bij Bonsai verzorging.
Veelgestelde vragen
Moet ik gele bladeren afknippen?
Ja, je kunt ze voorzichtig aftrekken of met een schaar afknippen als ze niet vanzelf loslaten. Belangrijker is wel dat je de oorzaak vindt, anders komen er nieuwe bij.
Worden gele bladeren weer groen?
Meestal niet. Een echt geel blad valt vroeg of laat af. Let er in plaats daarvan op dat de nieuwe bladeren weer gezond groen uitlopen.
Mijn ficus laat na het kopen veel gele bladeren vallen. Is hij ziek?
Waarschijnlijk niet. Een ficus reageert sterk op een nieuwe plek met ander licht en een andere temperatuur. Geef hem een lichte, vaste plek, geef alleen water als het nodig is en wacht een paar weken.
Helpt mest tegen gele bladeren?
Alleen als er echt voedingsstoffen ontbreken. Is te veel water of wortelrot de oorzaak, dan doet mest eerder kwaad. Zoek daarom eerst uit hoe het zit met water geven en licht.
Hoe herken ik wortelrot?
De aarde blijft lang nat en ruikt muf. Til je de boom uit de pot, dan zijn rotte wortels donker en papperig en laten ze makkelijk los.