Bonsaidokter
Spint op bonsai herkennen en kwijtraken
Hoe je het herkent
De bladeren of naalden zijn fijn licht gespikkeld en zien er dof uit, tussen de twijgen hangen fijne spinsels. Als je boven wit papier klopt, kruipen er piepkleine puntjes rond.
Mogelijke oorzaken
Spint op bonsai zijn geen spinnen, maar piepkleine mijten, nauwelijks groter dan een halve millimeter. Met het blote oog zie je hooguit bewegende puntjes. Ze zitten meestal aan de onderkant van het blad, prikken de cellen aan en zuigen ze leeg. Elke prik laat een licht puntje achter.
Zo herken je spint
- Fijn gespikkelde bladeren: veel piepkleine lichte puntjes, het blad ziet er dof, grijs of geelachtig uit.
- Fijne spinsels: dunne draadjes tussen bladeren, naalden en twijgen, het best te zien als je de boom met water besproeit.
- Bij naaldbomen zoals de jeneverbes: de naalden worden dof, grijzig of bronskleurig. Naaldbomen laten schade vaak pas laat zien, daarom loont een test voordat je gaat behandelen.
- De kloptest: houd een wit vel papier onder een twijg en klop er stevig op. Gaan er piepkleine puntjes lopen, dan zijn het mijten. Druk je een puntje plat en laat het een groenige of roodachtige streep achter, dan is het zeker geen stof. Test op meerdere plekken.
Waarom juist nu?
Spint houdt van droge, warme lucht. Hoe warmer het is, hoe sneller ze zich vermenigvuldigen: bij kamertemperatuur duurt een nieuwe generatie maar een paar weken.
- Binnen in de winter: de lucht is door de verwarming vaak extreem droog. Daarom duikt spint vooral op bij binnenbonsai zoals de ficus tijdens het stookseizoen.
- Buiten hartje zomer: hitte en droogte bevorderen ze ook in de tuin of op het balkon.
- Verzwakte of dicht op elkaar staande planten worden makkelijker aangetast.
- Meegebracht: nieuwe planten nemen de mijten vaak al mee.
In Japan heten ze ハダニ (hadani), letterlijk ongeveer “bladmijt”. Japanse plantenliefhebbers besproeien hun bladeren graag regelmatig met water; dat heet 葉水 (hamizu, “bladwater”). Het geldt daar als eenvoudige preventie tegen precies deze plaaggeesten.
Wat je kunt doen
Stap voor stap
- Isoleren. Zet de aangetaste boom meteen weg bij andere planten. Spint verspreidt zich via bladeren en met de luchtstroom.
- Afdouchen. Spuit de boom krachtig af met lauw water, vooral de onderkant van de bladeren. Dek de aarde eerst af met folie of houd de pot schuin, zodat de aarde niet wegspoelt of doorweekt raakt. Zo spoel je een groot deel van de mijten en spinsels weg.
- Herhalen. Eén keer is niet genoeg, want uit de eitjes komen steeds nieuwe beestjes. Douche de boom elke 2–3 dagen, ongeveer twee weken lang.
- Luchtvochtigheid verhogen. Besproei de bladeren regelmatig, zet de boom op een schaal met kiezels en water (de pot mag niet in het water staan) of gebruik een luchtbevochtiger. Vochtige lucht remt de mijten af, maar verslaat ze niet in z'n eentje.
- Natuurlijke vijanden inzetten. Roofmijten eten spint en de eitjes. Je kunt ze bij een vakhandel bestellen en gewoon op de boom zetten. Ze houden van vochtig en warm. Belangrijk: gebruik daarna geen spuitmiddelen meer, anders raak je ook de helpers.
- Alleen een middel als niets anders helpt. Bij een zware aantasting helpen middelen op basis van kalizeep of plantaardige olie (bijvoorbeeld koolzaadolie). Kies een middel dat uitdrukkelijk is toegelaten tegen spint, test het eerst op één twijg en houd je precies aan de bijsluiter. Ook hier is herhalen na een paar dagen nodig.
- Nacontrole. Doe de kloptest nog een paar weken lang één keer per week.
Wat je NIET moet doen
- Geen gewone insectenspray. Veel insecticiden werken nauwelijks tegen mijten, maar doden wel hun natuurlijke vijanden. Daarna kan de aantasting zelfs erger worden.
- Niet na één behandeling stoppen. De eitjes overleven, de volgende generatie komt eraan.
- Niet in de felle zon met olie of zeep spuiten. Dat kan de bladeren verbranden.
- Niet direct boven de verwarming zetten. Daar is de lucht het droogst.
Voorkomen
- Regelmatig de onderkant van de bladeren bekijken en af en toe de kloptest doen.
- In de winter zorgen voor vochtigere lucht en de boom niet direct boven de verwarming zetten. Meer daarover bij Binnenbonsai.
- De boom gezond houden: goed water geven, genoeg licht, zie Bonsai verzorging.
- Nieuwe planten een paar weken apart zetten en controleren.
Wanneer naar een bonsaikwekerij?
Neemt de aantasting na twee à drie weken douchen niet af, sterven veel bladeren of naalden af of weet je niet zeker welk middel geschikt is, vraag het dan bij een gespecialiseerde kwekerij. Neem het liefst een twijg mee in een afgesloten zakje. Zie je ook gele bladeren, kijk dan bij gele bladeren.
Veelgestelde vragen
Is spint gevaarlijk voor mensen of huisdieren?
Nee. Spint zuigt alleen aan planten en bijt geen mensen of dieren.
Hoe snel vermenigvuldigt spint zich?
Heel snel, vooral bij warmte. In een warm huis ontstaat binnen een paar weken een nieuwe generatie. Daarom moet je elke behandeling meerdere keren herhalen.
Helpt besproeien met water alleen?
Het remt de mijten af en werkt preventief, maar is bij een echte aantasting meestal niet genoeg. Combineer het met krachtig afdouchen en isoleren.
Kan mijn bonsai doodgaan aan spint?
Een zware, lang onbehandelde aantasting kan een boom flink verzwakken en in het ergste geval doden. Als je het vroeg ontdekt, krijg je het wel goed onder controle.
Hoe zie ik het verschil tussen spint en gewone spinnenwebben?
Spinsels van spint zijn heel fijn en zitten dicht op bladeren en twijgen, en de bladeren eronder zijn gespikkeld. Doe de kloptest boven wit papier: kruipen er piepkleine puntjes, dan zijn het mijten.