Podlewanie bonsai: kiedy, jak często i czym

Podlewanie bonsai brzmi prosto: nalać wody i gotowe. A jednak złe podlewanie to najczęstszy powód, dla którego bonsai zamiera. Winna jest mała donica: jest w niej mało ziemi, która może magazynować wodę, a zależnie od pogody wysycha raz w jeden dzień, a raz dopiero po tygodniu. Tutaj nauczysz się rozpoznawać, kiedy twoje drzewko jest spragnione, i jak dobrze je podlewać.

Bez stałego planu: najpierw sprawdź, potem podlej

Najważniejsza zasada: nie podlewaj według kalendarza, tylko wtedy, gdy ziemia tego potrzebuje. To, jak szybko wysycha, zależy od wielkości donicy, ziemi, gatunku drzewka, stanowiska i pogody. Mała donica w letnim słońcu często potrzebuje wody codziennie, to samo drzewko zimą może tylko co kilka dni.

Tak sprawdzisz, czy już czas:

• Test palca: Włóż palec na około 1 cm w głąb ziemi. Jeśli tam jest lekko sucha, podlewasz. Sama powierzchnia często myli.
• Drewniany patyczek: Wbij głęboko w ziemię drewnianą pałeczkę do jedzenia i wyciągnij ją po kilku minutach. Jeśli jest ciemna i wilgotna, jeszcze poczekaj. Jeśli zostaje jasna i sucha, podlej.
• Ciężar: Podnieś donicę raz zaraz po podlaniu i zapamiętaj to uczucie. Jeśli później jest wyraźnie lżejsza, ziemia jest sucha. Z odrobiną wprawy działa to zaskakująco dobrze.
• Kolor ziemi: Mokra ziemia jest ciemniejsza niż sucha. Szczególnie akadama (typowa ziarnista ziemia do bonsai z Japonii) przy wysychaniu wyraźnie jaśnieje.

Tak podlewasz dobrze

Jeśli już podlewasz, to porządnie. Użyj konewki z drobnym sitkiem, żeby nie wypłukać ziemi. Podlewaj powoli całą powierzchnię ziemi, aż woda wypłynie dołem przez otwory odpływowe. Odczekaj kilka minut i podlej drugi raz. Powód: przy pierwszym podlaniu sucha ziemia często moknie tylko z zewnątrz, a bryła korzeniowa w środku zostaje sucha. Za drugim razem wszystko porządnie nasiąka.

Potem nie zostawiaj wody w podstawce. Korzenie, które stale stoją w mokrym, nie dostają powietrza i gniją.

Jeśli woda przelatuje wyjątkowo szybko albo stoi na wierzchu, bryła korzeniowa jest często zbyt zbita. Wtedy czas na przesadzanie.

Kąpiel zanurzeniowa: kiedy pomaga, a kiedy nie

Przy kąpieli zanurzeniowej wstawiasz całą donicę do wiadra albo miski, aż ziemia znajdzie się pod wodą. Gdy przestaną wychodzić pęcherzyki powietrza, bryła jest nasiąknięta. Potem wyjmij donicę i pozwól wodzie dobrze ociec.

• Ma sens: gdy ziemia raz całkiem wyschła i woda już tylko po niej spływa, albo przy małych bonsai domowych, które wygodnie wykąpiesz w zlewie.
• Nie ma sensu: jako stałe rozwiązanie albo przez wiele godzin. Drzewko nie może zostawać w wodzie. Przy gatunkach, które lubią przeschnąć, jak grubosz, wystarczy zwykłe podlewanie.

Jaka woda?

Deszczówka jest idealna, bo jest miękka i nie zawiera dodatków. Ale woda z kranu też się nadaje dla większości drzewek. Bardzo twarda woda z czasem zostawia białe osady na ziemi i donicy. Wygląda to nieładnie, ale większości gatunków niewiele szkodzi. Wyjątek: drzewka wrażliwe na wapń, takie jak azalia Satsuki, podlewaj w miarę możliwości deszczówką.

Lato, upał i urlop

W pełni lata małe donice na zewnątrz wysychają bardzo szybko. Wtedy może być potrzebne podlewanie raz lub dwa razy dziennie, w upalne dni czasem nawet częściej. Sprawdzaj rano i późnym popołudniem. Miejsce w cieniu w południowym upale oszczędza dużo wody.

Na urlop:

• Dzień, dwa: Porządnie podlej i postaw drzewko w jasnym, ale zacienionym i osłoniętym od wiatru miejscu. To często wystarcza.
• Dłużej: Najpewniej jest, gdy podlewa ktoś inny. Pokaż tej osobie raz, jak to robić, i wyjaśnij, jaka w dotyku ma być ziemia. Latem jeden zapomniany dzień może wystarczyć, żeby stracić bonsai.
• Systemy nawadniania: Jeśli z jakiegoś korzystasz, przetestuj go kilka dni przed wyjazdem.

Zima: na zewnątrz i w domu

Na zewnątrz większość drzewek zimą prawie nie rośnie i potrzebuje wyraźnie mniej wody. Bryła korzeniowa i tak nie może wyschnąć. Podlewaj w łagodne dni, najlepiej przed południem, żeby woda wsiąkła przed nocnym przymrozkiem. Gdy ziemia jest zamarznięta, nie podlewaj: woda i tak nie dotrze. Drzewka pod dachem albo pod zadaszeniem nie dostają deszczu, na nie musisz szczególnie uważać.

W domu powietrze z ogrzewania wysusza ziemię często szybciej, niż się wydaje. Jednocześnie drzewko rośnie wolniej. Dlatego i tu obowiązuje zasada: po prostu dalej sprawdzaj.

Za dużo czy za mało?

Za dużo wody	Za mało wody
Ziemia jest stale mokra	Ziemia jest sucha jak pieprz, donica jest lekka
Liście żółkną, często najpierw na dole	Liście zwisają, robią się suche i chrupiące
Liście opadają, chociaż ziemia jest wilgotna	Liście opadają po zwiędnięciu
Stęchły zapach, pleśń na ziemi	Ziemia prawie nie przyjmuje wody

Za dużo jest zwykle groźniejsze niż za mało, bo gnijące korzenie trudno się regenerują. Susza pokazuje się szybciej, a drzewko często dochodzi do siebie, jeśli szybko zareagujesz. Więcej o żółtych liściach znajdziesz u Doktora Bonsai.

Zależnie od gatunku

• Grubosz: Magazynuje wodę w grubych liściach. Pozwól ziemi dobrze przeschnąć między podlewaniami. Za dużo wilgoci to dla niego największe ryzyko.
• Fikus: Podlewaj porządnie, gdy tylko ziemia jest lekko sucha. Całkiem dobrze wybacza drobne błędy.
• Drzewka na zewnątrz, takie jak klon, wiąz czy jałowiec: latem potrzebują dużo wody. Jałowiec lubi od czasu do czasu trochę przeschnąć, klon woli równomierną wilgoć.

Trzy mity

• „Codziennie po trochu.” Małe łyki zwilżają tylko powierzchnię. Lepiej rzadziej, za to porządnie, gdy ziemia tego potrzebuje.
• „Kostki lodu wystarczą.” Odradzamy to. Woda z topniejącego lodu nie nawilża bryły równomiernie, a wiele bonsai domowych pochodzi z ciepłych regionów i nie lubi zimna przy korzeniach.
• „Zraszanie to podlewanie.” Nie. Zraszanie na chwilę podnosi wilgotność powietrza i odkurza liście. Korzenie praktycznie nic z tego nie mają.

Spojrzenie na Japonię

W japońskim ogrodnictwie jest przysłowie „Mizuyari san-nen” (水やり三年), „podlewanie trwa trzy lata”. Chodzi o to, że trzeba doświadczenia, zanim naprawdę wyczujesz podlewanie. To pocieszająca myśl. Jeśli na początku nie wychodzi idealnie, to normalne. Więcej podstaw znajdziesz w naszym przeglądzie pielęgnacji bonsai.