Pielęgnacja bonsai: podlewanie, nawożenie, cięcie i przesadzanie

Drzewko bonsai to zupełnie zwykłe drzewo, tylko w bardzo małej donicy. W tym cała trudność: mało podłoża oznacza mały zapas. Woda, składniki odżywcze i miejsce na korzenie kończą się szybciej niż w ogrodzie. Dlatego dobra pielęgnacja bonsai to przede wszystkim jedno: regularnie zaglądać do drzewka.

W domu czy na zewnątrz?

To zależy od gatunku i jest to najważniejsze pytanie ze wszystkich.

• Na zewnątrz: Większość bonsai to drzewa z klimatu umiarkowanego, np. klon palmowy, sosna czy jałowiec. Potrzebują słońca, wiatru i zmiany pór roku, także zimy. Większość bonsai nie przetrwa długo w domu, bo światło jest tam dużo słabsze.
• W domu: Gatunki tropikalne i subtropikalne, np. fikus. Wiąz chiński i drzewo oliwne też często trzyma się w domu. Potrzebują jasnego miejsca, stałej temperatury i wilgotności powietrza.

Jaki masz gatunek i gdzie powinien stać, sprawdzisz w jego opisie w przeglądzie gatunków.

Podlewanie: najważniejsza czynność

Nie ma stałego planu podlewania. To, ile wody potrzebuje bonsai, zależy od pogody, pory roku, donicy i podłoża.

1. Sprawdź: włóż palec na ok. 1 cm w podłoże. Jeśli jest tam lekko suche, podlej.
2. Podlewaj obficie: aż woda wypłynie dołem przez otwory odpływowe. Odczekaj chwilę i powtórz, żeby zwilżyć całą bryłę korzeniową.
3. Podlewaj delikatnie: konewką z drobnym sitkiem, żeby nie wypłukać podłoża.

Latem może to być potrzebne raz lub dwa razy dziennie. Najlepsza jest deszczówka. Sprawdzaj też zimą: jeden suchy tydzień wystarczy, żeby stracić drzewko.

Częstszy od przesuszenia jest zresztą problem odwrotny: stale mokre podłoże sprawia, że korzenie gniją. Więcej na ten temat w artykule Podlewanie bonsai.

Nawożenie: mało, ale regularnie

W małej donicy składniki odżywcze szybko się kończą. W okresie wzrostu zalecany jest zrównoważony nawóz płynny w małej dawce, mniej więcej co dwa tygodnie.

Sprawdzony rytm nawożenia:

Okres	Jak często
od wiosny do połowy lipca	co 1–2 tygodnie
od połowy lipca do października	co 2–3 tygodnie
od listopada	przerwa

Więcej nie znaczy lepiej: za dużo nawozu daje miękkie pędy, które przyciągają szkodniki.

Cięcie: utrzymanie kształtu

Cięcie sprawia, że drzewko pozostaje małe i zwarte. Właściwy termin zależy od gatunku:

• Drzewa liściaste: od późnej zimy do wczesnej wiosny.
• Drzewa iglaste: jesienią lub zimą.
• Klon palmowy: od jesieni do wczesnej zimy, bo wiosną mocno „krwawi”.
• Sosny: wiosną skróć nowe pędy (tzw. świece) o połowę do dwóch trzecich.

W sezonie nowe pędy dodatkowo się uszczykuje, czyli skraca palcami lub nożyczkami. U klonu zwykle zostawia się jedną lub dwie pary liści.

Przesadzanie: nowe podłoże, skrócone korzenie

Z czasem korzenie wypełniają donicę, a podłoże się zbija. Wtedy przychodzi czas na przesadzanie.

• Kiedy: wiosną, tuż przed tym, jak drzewko zacznie wypuszczać nowe pędy.
• Jak często: większość drzew co 2–3 lata. Sosny tylko co 3–5 lat, gatunki szybko rosnące co roku.
• Korzenie: zwykle przycina się przy tym ok. 2–3 cm zewnętrznych korzeni.
• Podłoże: przykładowa mieszanka to 2 części kompostu, 2 części grysu i 1 część ziemi gliniastej.

Po przesadzeniu drzewko stoi przez kilka tygodni w osłoniętym, półcienistym miejscu, aż znów się ukorzeni.

Zimowanie

Drzewa uprawiane na zewnątrz potrzebują zimy, żeby odpocząć. Zbyt mocna ochrona je osłabia. W małej donicy korzenie przemarzają jednak szybciej niż w gruncie. Dlatego kolekcje bonsai przechowuje się zimą zwykle w temperaturze tuż powyżej zera (1–2 °C).

Gdy coś jest nie tak

Najczęstsze problemy to opuchlaki, czerwce, ślimaki i mączniak prawdziwy. Żółte liście, pleśń na podłożu albo cienkie oprzędy? Doktor Bonsai pomoże ci znaleźć przyczynę.