Jałowiec

Jałowiec bonsai wygląda jak małe drzewo z gór: gęste, zielone poduszki, szorstka kora, często skręcony pień. Większość początkujących dostaje jałowiec chiński (Juniperus chinensis) albo jałowiec rozesłany (Juniperus procumbens 'Nana'). „Jałowiec” to jednak nie jedno drzewo, tylko cały rodzaj z wieloma gatunkami. Pielęgnacja popularnych gatunków bonsai jest bardzo podobna. Najważniejsze na początek: jałowiec to drzewo ogrodowe i jego miejsce jest na zewnątrz.

Najczęstszy błąd: trzymanie w domu

W marketach budowlanych czy sklepach meblowych jałowce często stoją między roślinami doniczkowymi. To wprowadza w błąd. W mieszkaniu brakuje mu światła, świeżego powietrza, a przede wszystkim chłodnego zimowego spoczynku, którego potrzebuje co roku, żeby nabrać sił. W domu powoli słabnie. Podstępne jest to, że jałowiec pokazuje problemy dopiero późno. Gdy brązowieje, często jest już za późno.

• Przez cały rok na zewnątrz, na balkonie, tarasie albo w ogrodzie.
• Na dzień, dwa możesz go wnieść do środka, żeby się nim nacieszyć, dłużej nie.
• Szukasz drzewka na parapet? Zajrzyj do naszego poradnika Bonsai do domu albo do wiązu drobnolistnego.

Stanowisko: pełne słońce

Jałowce uwielbiają jasne, słoneczne miejsce. Im więcej słońca, tym gęściej i zdrowiej rosną poduszki. W cieniu pędy robią się długie i cienkie, a drzewko łysieje od środka.

Ważny jest też dobry przepływ powietrza. Gęste poduszki, przez które nie przechodzi wiatr, to raj dla szkodników takich jak przędziorki.

Zima: zimno, ale z ochroną

Jałowce są mrozoodporne. Mróz jest dla nich normalny, a nawet potrzebny. Niektóre jałowce zimą przebarwiają się na fioletowo lub brązowawo. Bez obaw: to jego zimowa szata, wiosną znów się zazieleni.

Tylko korzenie w donicy są wrażliwsze niż w ziemi w ogrodzie, bo donica szybko przemarza. Od około −10 °C stawiasz go w osłoniętym miejscu: przy ścianie domu, w inspekcie albo w zimnym, jasnym pomieszczeniu, jak garaż czy domek ogrodowy. Nie do ciepłego salonu.

Podlewanie: raczej trochę na sucho

Jałowce nie lubią mokrych stóp. Za dużo wody to najczęstszy powód, dla którego zamierają, bo korzenie wtedy gniją.

• Podlewaj dopiero wtedy, gdy ziemia na górze lekko przeschnie.
• Ale wtedy porządnie, aż woda wypłynie dołem z donicy.
• Latem może to być codziennie, zimą tylko rzadko.
• Od czasu do czasu zraszanie igieł dobrze mu robi, zwłaszcza w upalne dni.

Jak dobrze sprawdzić, czy twoje drzewko potrzebuje wody, wyjaśniamy w Podlewanie bonsai.

Nawożenie

Od wiosny do jesieni nawozisz regularnie nawozem do bonsai, według informacji na opakowaniu. W największe letnie upały, zaraz po przesadzeniu i przy słabych drzewkach robisz przerwę.

Cięcie: nożyczki zamiast uszczykiwania

Dawniej często mówiono, że jałowiec należy tylko uszczykiwać palcami. Dziś wielu to odradza: ciągłe uszczykiwanie osłabia drzewko, a oderwane końcówki brązowieją. Lepiej tak:

• Długie pędy, które wystają z poduszki, obcinaj ostrymi nożyczkami u ich nasady, raz lub dwa razy w roku w okresie wzrostu.
• Nigdy nie tnij w poprzek przez igły jak przy żywopłocie. Przecięte igły brązowieją i długo wyglądają nieładnie.
• Zbyt gęste poduszki przerzedzaj od spodu, żeby wpadało do nich światło i powietrze.
• Każda gałąź potrzebuje zielonych końcówek. Jałowiec nie wypuszcza nowych pędów z gołego drewna. Gałąź bez zieleni obumiera.

Jakie nożyczki się nadają, przeczytasz w Narzędzia dla początkujących.

Igły czy łuski?

Wiele jałowców ma dwa rodzaje liści. Liście młodociane są igiełkowate i kłują. Liście dojrzałe to małe, miękkie łuski. Młode rośliny mają zwykle igły, później pojawiają się łuski. Mocne cięcie, mocne wyginanie albo za dużo wody mogą sprawić, że drzewko znów wypuści pędy z igłami. To nie szkoda, ale sygnał: daj mu odpocząć.

Drutowanie i przesadzanie

• Drutowanie: najlepiej jesienią albo bardzo wczesną wiosną. Regularnie sprawdzaj drut, żeby nie wrósł w korę.
• Przesadzanie: mniej więcej co dwa lata wiosną, starsze drzewka rzadziej. Użyj przepuszczalnej ziemi do bonsai i obetnij tylko niewiele korzeni.

W Japonii

W Japonii najpopularniejszy jałowiec do bonsai nazywa się Shinpaku (真柏, często pisane też „Shimpaku”). To górska forma jałowca chińskiego (Juniperus chinensis var. sargentii), która rośnie dziko na skalnych ścianach wysokich gór i na stromych wybrzeżach. Znak 真 oznacza „prawdziwy”, a 柏 oznacza tu drzewa iglaste z rodziny cyprysowatych. Szczególnie słynne są drzewa z gór koło Itoigawy w prefekturze Niigata, cenione za drobne, małe listowie.

Razem z sosnami Shinpaku należy do klasycznych zimozielonych bonsai, czyli „Shōhaku” (松柏, sosny i jałowce). Na wystawach i w muzeach bonsai stare Shinpaku należą do najbardziej podziwianych okazów.

Typowe dla Shinpaku jest martwe drewno: części gałęzi lub pnia obumarły i zostały wybielone przez wiatr i słońce. Martwa, biała gałąź to Jin (神), a martwe, białe miejsce na pniu to Shari (舎利). Kontrast białego drewna, brązowej kory i zielonych liści uchodzi za symbol drzewa, które przez stulecia opierało się wiatrom i niepogodzie. Na początek nie musisz kształtować martwego drewna. Wystarczy, że je rozpoznasz i zrozumiesz, dlaczego jest tak cenione.

Trujący dla zwierząt?

Nie znaleźliśmy wiarygodnych informacji o tym, czy konkretnie twój jałowiec jest trujący dla kotów lub psów. Jałowiec zawiera olejki aromatyczne, a przede wszystkim jagody mogą podrażniać żołądek. Dlatego bądź ostrożny i postaw drzewko tak, żeby zwierzęta nie mogły go podgryzać.