オリーブ
orību
Olijfboom
Olea europaea
Een olijfboom bonsai brengt het mediterrane gevoel in huis: zilvergroene bladeren, een knoestige schors en een boom die veel vergeeft. Om hem bij ons gezond te houden, moet je vooral twee dingen goed doen: veel zon in de zomer en een lichte, koele plek in de winter. Hier lees je eerlijk wat dat in de praktijk betekent.
Binnen of buiten? Het eerlijke antwoord
Olijfbomen worden vaak als binnenbonsai verkocht. In werkelijkheid is de olijfboom geen echte kamerboom. Hij komt uit het zonnige Middellandse Zeegebied en heeft heel veel licht nodig.
- Lente tot herfst: buiten. Zodra er geen nachtvorst meer dreigt, zet je hem op de zonnigste plek die je hebt. Volle zon is hier precies goed, daardoor blijven de bladeren ook mooi klein.
- Winter: licht en koel. Ideaal is ongeveer 5 tot 10 graden, bijvoorbeeld een lichte, onverwarmde trappenhal, een koele serre of een vorstvrije kas.
- Warme woonkamer in de winter: kan in noodgevallen, maar is de slechtste oplossing. Het is er te donker en de lucht door de verwarming is te droog. De boom verliest dan vaak blad en wordt vatbaar voor plagen zoals schildluis.
Zoek je een bonsai die echt het hele jaar binnen kan leven, kijk dan in onze gids Binnenbonsai.
Vorst: waar ligt de grens?
Een uitgeplante, goed ingeburgerde olijfboom kan in de tuin lichte vorst verdragen. Als bonsai is dat anders: in de ondiepe schaal staan de wortels bijna onbeschermd bloot aan de vorst. Daarbij komt dat olijven slecht tegen natte kou kunnen.
Ons advies: haal je olijfboom bonsai binnen voordat het 's nachts gaat vriezen, liever iets te vroeg dan te laat. Kijk in de herfst regelmatig naar het weerbericht. In de lente mag hij weer naar buiten als er geen nachtvorst meer te verwachten is.
Een koele winter heeft trouwens een voordeel: pas door de kou gaat de olijfboom het jaar erna bloemen aanmaken. De kleine, witte bloemetjes verschijnen dan in de vroege zomer.
Water geven en bemesten
Olijven staan bekend als droogtebestendig. In een kleine bonsaischaal is de watervoorraad echter piepklein.
- Geef grondig water zodra de bovenste laag aarde droog is. Ga dan door tot er onderaan water uit de schaal loopt.
- Houd hem niet steeds nat. Van wateroverlast houden olijven helemaal niet. Goed doorlatende aarde is daarom belangrijk.
- In de zomer, in de volle zon, kan dat bijna dagelijks zijn. In het koele winterverblijf hoef je maar af en toe water te geven. Helemaal uitdrogen mag de aarde echter nooit.
Hoe je het juiste moment zeker herkent, leggen we uit in Bonsai water geven.
Bemesten doe je in het groeiseizoen, van de lente tot in de vroege herfst. In de winter bemest je niet.
Snoeien en vormen
De olijfboom laat zich dankbaar snoeien: hij loopt krachtig uit, zelfs op oud hout.
- Tijdens het groeiseizoen: lange nieuwe scheuten knip je terug tot één à twee bladparen. Zo wordt de kroon dichter.
- Zwaardere snoei: het best in de late winter of het vroege voorjaar, vlak voordat hij weer krachtig gaat groeien.
- Voor de winter knip je alleen weg wat beschadigd of veel te lang is.
Draadvormen, dus takken met draad in vorm buigen, lukt goed bij jonge, buigzame takken. Oudere takken worden bros en breken makkelijk. Daar werk je beter met spandraden die de tak voorzichtig naar beneden trekken.
Verpotten
Jonge olijfbomen verpot je ongeveer om de twee à drie jaar, oudere minder vaak. Het best in de lente, als het al warmer is en de boom weer groeit. Neem luchtige, zeer doorlatende bonsaigrond.
Veelvoorkomende problemen
- Bladeren vallen in de winter: meestal te warm en te donker. Een lichtere, koelere plek helpt.
- Gele bladeren: vaak te veel water of te weinig licht. Meer daarover bij Gele bladeren.
- Schildluis: kleine bruine bultjes op takken en de onderkant van bladeren, typisch in een warm winterverblijf. Vroeg verwijderen en de standplaats verbeteren.
In Japan
In het Japans heet de olijf gewoon オリーブ (orību), geschreven in katakana, het schrift voor woorden uit andere talen. Dat laat al zien: de olijf is in Japan een nieuwkomer. Als centrum geldt het eiland 小豆島 (Shōdoshima) in de Japanse Binnenzee. Daar begon men in 1908 met de teelt, en het zou de enige van meerdere proeflocaties zijn geweest waar het echt lukte. Tegenwoordig komt het grootste deel van de Japanse olijven van dit eiland.
De olijf is bovendien de symboolboom en symboolbloem van de prefectuur Kagawa, waar Shōdoshima bij hoort. Een olijfboom bonsai verbindt twee werelden: de Middellandse Zee en de Japanse boomkunst.
Welke boom het best bij jou en je woning past, ontdek je met onze Bonsai-finder.
Veelgestelde vragen
Is een olijfboom bonsai een binnenbonsai?
Niet echt. Hij heeft veel zon nodig en hoort van de lente tot de herfst buiten. In de winter is een lichte, koele ruimte beter dan de warme woonkamer.
Hoeveel vorst kan een olijfboom bonsai hebben?
In de ondiepe schaal zijn de wortels nauwelijks beschermd. Haal hem daarom binnen voordat het 's nachts gaat vriezen.
Waarom verliest mijn olijfboom in de winter blad?
Meestal staat hij te warm en te donker, vaak in combinatie met droge lucht door de verwarming. Een lichte plek van ongeveer 5 tot 10 graden helpt.
Hoe vaak moet ik mijn olijfboom bonsai water geven?
Steeds als de bovenste laag aarde droog is, en dan grondig. In de zomer kan dat bijna dagelijks zijn, in de koele winter maar af en toe.
Bloeit een olijfboom als bonsai?
Ja, met kleine witte bloemetjes in de vroege zomer. Daarvoor heeft hij eerst een koele winter nodig.